ترجمه : 3 - اقسام مفهوم است . تقسيم مىشود مفهوم ، به مفهوم موافق و مفهوم مخالف : 1 - مفهوم موافق ، چيزى است كه باشد حكم در مفهوم ، موافق در سنخ با حكم موجود در منطوق . پس اگر باشد حكم در منطوق ، وجوب مثلا ، مىباشد ( حكم ) در مفهوم ، وجوب همچنين ، و به‌همين‌صورت . مثل دلالت اولويت داشتن در مثل قول خداوند متعال : « فلا تقل لهما افّ » بر نهى از زدن و توهين به پدر و مادر و مانند اين ( زدن و توهين ) از آنچه ( عملى ) كه آن ( عمل ) شديدتر است از حيث اهانت و آزردن از افّ گفتنى كه حرام است به حكم آيه . و گاهى ناميده مىشود اين مفهوم ( اولويّت ) فحواى خطاب . و نيست نزاعى در حجّيّت مفهوم موافق به معناى دلالت داشتن اولويّت بر تعدّى دادن حكم به آنچه ( عملى ) كه آن ( عمل ) اولى در علّت حكم است و براى آن ( مفهوم موافق ) تفصيل كلامى است كه مىآيد ( تفصيل كلام ) در موضع خودش . 2 - مفهوم مخالف ، چيزى است كه باشد حكم در آن ( مفهوم ) مخالف در سنخ با حكم موجود در منطوق . و براى آن ( مفهوم مخالف ) موارد بسيارى است كه واقع شده است كلام در آنها ( موارد ) ذكر مىكنيم آنها ( موارد ) را به تفصيل و آنها ( موارد ) شش تا است : 1 - مهفوم شرط است . 2 - مهفوم وصف است . 3 - مهفوم غايت است . 4 - مهفوم حصر است . 5 - مهفوم عدد است . 6 - مهفوم لقب است .